Όταν οι μπανάνες ήταν… απαγορευμένος καρπός στην Ελλάδα!

Γράφει ο Λάμπρος Λαμπρόπουλος 

Με αφορμή μια σκηνή ενός σήριαλ της τηλεόρασης εποχής της 10ετιας 1950, που κάποιος δίνει μπανάνες και του λέει " τις βρήκα στη μαύρη "  έψαξα τι ακριβώς ίσχυε αυτή την εποχή. 

Γιατί η χώρα περιόριζε τις εισαγωγές – Η ελληνική παραγωγή, η Κρήτη και η απόφαση που άλλαξε την αγορά

Σήμερα οι μπανάνες βρίσκονται σε κάθε ελληνικό μανάβικο και σούπερ μάρκετ.

Λίγοι, όμως, γνωρίζουν ότι υπήρξε εποχή κατά την οποία η εισαγωγή τους στην Ελλάδα ήταν τόσο αυστηρά περιορισμένη, ώστε για πολλά χρόνια αποτελούσαν ένα προϊόν που δεν μπορούσε να φτάσει εύκολα στον Έλληνα καταναλωτή.

Γιατί δεν επιτρέπονταν οι εισαγωγές;

Στη μεταπολεμική Ελλάδα, ιδιαίτερα κατά τη δεκαετία του 1950, η οικονομία προσπαθούσε να ανασυγκροτηθεί.

Το κράτος ακολουθούσε πολιτική προστατευτισμού, επιδιώκοντας να στηρίξει την εγχώρια παραγωγή και να περιορίσει τις εισαγωγές, οι οποίες απαιτούσαν πολύτιμο συνάλλαγμα.

Οι μπανάνες δεν αποτέλεσαν εξαίρεση. Η ελληνική παραγωγή, κυρίως στην Κρήτη, χρειαζόταν προστασία απέναντι στις φθηνότερες εισαγόμενες μπανάνες. Έτσι, οι περιορισμοί στο εμπόριο περιόριζαν τον ανταγωνισμό από το εξωτερικό και έδιναν πλεονέκτημα στους Έλληνες παραγωγούς.

Δεν επρόκειτο, επομένως, για απαγόρευση της κατανάλωσης του φρούτου, αλλά για μια οικονομική πολιτική που έλεγχε την πρόσβαση των ξένων προϊόντων στην ελληνική αγορά.

Το 1981 ήρθε ο αυστηρός έλεγχος

Οι περιορισμοί δεν ανήκαν μόνο στο μακρινό παρελθόν της δεκαετίας του 1950. Από την 1η Ιανουαρίου 1981, η εισαγωγή μπανανών στην Ελλάδα εξαρτήθηκε από ειδική άδεια. Οι αιτήσεις για εισαγωγές από άλλα κράτη-μέλη των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων απορρίπτονταν συστηματικά, ενώ οι εισαγωγές από χώρες της ομάδας ΑΚΕ απαγορεύονταν.

Το ζήτημα έφτασε μέχρι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, το οποίο, στις 25 Φεβρουαρίου 1988, έκρινε ότι οι συγκεκριμένοι περιορισμοί παραβίαζαν τις υποχρεώσεις της Ελλάδας απέναντι στην ευρωπαϊκή κοινότητα. 

Η ελληνική μπανάνα απέναντι στον διεθνή ανταγωνισμό

Η προστασία της εγχώριας παραγωγής είχε και μια άλλη πλευρά: όταν η αγορά άρχισε να ανοίγει περισσότερο στις εισαγωγές, οι Έλληνες παραγωγοί βρέθηκαν αντιμέτωποι με ισχυρό ανταγωνισμό από χώρες με μεγαλύτερη παραγωγή και χαμηλότερο κόστος.

Η καλλιέργεια της μπανάνας στην Κρήτη είχε αναπτυχθεί σημαντικά, όμως η είσοδος φθηνότερων εισαγόμενων προϊόντων δυσκόλεψε τη διατήρησή της στην αγορά.

Από το σπάνιο προϊόν στην καθημερινότητα

Η ιστορία της μπανάνας στην Ελλάδα αποτυπώνει μια ολόκληρη εποχή οικονομικών επιλογών. Μια εποχή κατά την οποία το κράτος επιχειρούσε να προστατεύσει τους εγχώριους παραγωγούς, ελέγχοντας τις εισαγωγές και διαμορφώνοντας την αγορά.

Σήμερα, η μπανάνα είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα φρούτα στο ελληνικό τραπέζι. Για τις παλαιότερες γενιές, όμως, η πρόσβαση σε αυτό το προϊόν ήταν πολύ διαφορετική.

Μια μπανάνα, λοιπόν, δεν αφηγείται μόνο μια ιστορία διατροφής.

Αφηγείται και ένα κομμάτι της οικονομικής ιστορίας της Ελλάδας, όταν ακόμη και ένα καθημερινό φρούτο μπορούσε να βρίσκεται στο επίκεντρο της κρατικής πολιτικής και των διεθνών εμπορικών κανόνων.