Σαφείς απαντήσεις και συγκεκριμένες δεσμεύσεις για την καθυστέρηση στην αποκατάσταση του «Αρχοντικού Ματάλα» ζήτησε από την περιφερειακή Αρχή η παράταξή μας «Πελοπόννησος – Αφετηρία Ζωής», με εισήγηση της εκπροσώπου μας στη Λακωνία Ελένης Κιούση. Πρόκειται για εμβληματικό πολιτιστικό μνημείο της Σπάρτης που χρήζει άμεσης προστασίας. 

Έντονη ανησυχία μας προκαλεί  το γεγονός ότι η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δεν είπε λέξη για τη μελέτη που εκκρεμεί στο υπουργείο της, κατά την πρόσφατη επίσκεψή της στη Σπάρτη με τον Πρωθυπουργό. Η σιγή της κυβέρνησης επιβεβαιώνει ότι το «Αρχοντικό Ματάλα» δεν είναι στις προτεραιότητές της.

Η κλεψύδρα αδειάζει. Κάθε περαιτέρω καθυστέρηση εκθέτει την αποκατάσταση του «Αρχοντικού Ματάλα» στην αβεβαιότητα των εκλογών και των πολιτικών εξελίξεων. Και επειδή πολλές μελέτες σκονίζονται στα ντουλάπια των υπουργείων, η συγκεκριμένη μελέτη δεν πρέπει να προστεθεί σε αυτές. Η Σπάρτη κινδυνεύει πλέον με δεύτερη ακύρωση έργου σε μικρό χρονικό διάστημα, μετά την ακύρωση της εγκατάστασης φυσικού αερίου.

Με βάση την ανάρτηση του υφυπουργού Εθνικής Άμυνας κ. Θανάση Δαβάκη στις 27 Φεβρουαρίου 2026, η μελέτη για την κτιριακή και λειτουργική αποκατάσταση του «Αρχοντικού Ματάλα» ήταν έτοιμη για υποβολή προς έγκριση στο υπουργείο Πολιτισμού. Έκτοτε, η έγκρισή της αγνοείται.

Γνωρίζει η περιφερειακή Αρχή:

• Εάν δεν υπάρχει ακόμα έγκριση, πότε θα γίνει αυτό;
• Εάν η εν λόγω μελέτη περιλαμβάνει και την αναγκαία ενεργειακή αναβάθμιση του κτιρίου;

Η μελέτη εκκρεμεί και η περιφερειακή Αρχή αδρανεί. Το μόνο που έχει κάνει μέχρι σήμερα η διοίκηση Πτωχού είναι να απεντάξει το έργο από χρηματοδότηση, χωρίς να ξεκινήσει καμία διαδικασία για να βρεθούν ξανά τα χρήματα. Όφειλε, όμως, να έχει ήδη επικαιροποιήσει την Προγραμματική Σύμβαση του 2020 με το νέο προϋπολογισμό του έργου (€1,4 εκατ.) και την κατανομή του ανάμεσα στους δύο φορείς (€400.000 στην Περιφέρεια και €1 εκατ. στο υπουργείο Άμυνας/ΓΕΣ). Η επικαιροποίηση δεν προϋποθέτει την έγκριση της μελέτης. Απλώς δεσμεύει τους εμπλεκόμενους φορείς ως προς τις υποχρεώσεις τους. Θα έπρεπε ήδη να έχει υπογραφεί, εφόσον η περιφερειακή Αρχή θέλει πραγματικά το έργο. 

Όμως, η περιφερειακή Αρχή δεν έχει καν δεσμευτεί ότι θα χρηματοδοτήσει τη δική της νέα συμμετοχή των €400.000, η οποία είναι αυξημένη κατά περίπου 20% σε σχέση με την προηγούμενη εργολαβία. Γι’ αυτό και δεν έχει προχωρήσει στις απαραίτητες διοικητικές ενέργειες. Πέρα από την εκκρεμότητα με την επικαιροποίηση της Προγραμματικής Σύμβασης, δεν έχει εντάξει το έργο ούτε στον Προγραμματισμό Προσκλήσεων του 2026 για τη χρηματοδότηση προτάσεων. Απομένει μόλις ένα τετράμηνο (Σεπτεμβρίου - Δεκεμβρίου) για να το πράξει, διαφορετικά η χρονιά θα χαθεί οριστικά.

Καμία δημοπράτηση έργου, όμως, δεν γίνεται χωρίς εξασφαλισμένους πόρους. Και όταν η χρηματοδότηση περιλαμβάνει ευρωπαϊκούς πόρους, τότε η Περιφέρεια έχει τον πρώτο λόγο. Κρατάει το ρολόι και το κλειδί του έργου. 

Αυτό σημαίνει ότι, για να προχωρήσει η αποκατάσταση του «Αρχοντικού Ματάλα», το έργο πρέπει πρώτα να ενταχθεί στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Πελοπόννησος 2021-2027». Σύμφωνα με τη νομοθεσία, το συνολικό ποσό του €1,4 εκατ. αντιστοιχεί σε ενιαία πράξη, δηλαδή, σε νομικά και διοικητικά αδιαίρετο έργο, και γι΄ αυτό λαμβάνει έναν και μοναδικό αριθμό ταυτότητας (κωδικό ΟΠΣ) στο πληροφοριακό σύστημα. Αν δεν γίνει αυτό, το έργο δεν μπορεί να δημοπρατηθεί.

Συνεπώς, ο ισχυρισμός ότι «το έργο θα δημοπρατηθεί ανεξαρτήτως του χρόνου καταβολής του ποσού αυτού [σημ: των €400.000] από την Περιφέρεια Πελοποννήσου» δεν έχει καμία νομική βάση και είναι εκτός πραγματικότητας.