Ας συνεννοηθούμε για να μην παρεξηγηθούμε: «Η πολιτική απαιτεί έναν μακροχρόνιο πόλεμο θέσεων. Αυτό σημαίνει τη σταδιακή κατάκτηση της πολιτισμικής ηγεμονίας πριν από την κατάληψη της κρατικής εξουσίας. Η ηγεμονία επιτυγχάνεται όταν οι αξίες της κυρίαρχης τάξης γίνονται αποδεκτές από τους υποτελείς ως «κοινή λογική»» Αυτά μας λέει ο Αντόνιο Γκράμσι αρκετά χρόνια πριν. Η πολιτική στην Ελλάδα δεν είναι πλέον ούτε η τέχνη του εφικτού, αλλά η τέχνη του διαγκωνισμού για μια θέση στον ήλιο της εξουσίας, έστω κι αν αυτός ο ήλιος καίει τα σωθικά της κοινωνίας. Αυτό που ζούμε σήμερα δεν είναι μια απλή εκλογική ήττα. Είναι μια ανθρωπολογική μετάλλαξη. Είναι η στιγμή που το «εμείς» της συλλογικής απελευθέρωσης παρέδωσε το πνεύμα στο «εγώ» της επαγγελματικής αποκατάστασης.

Η Ιστορία, αυτή η δύστροπη γριά που δεν συγχωράει τους ερασιτέχνες, μας κλείνει το μάτι με νόημα. Αυτό που βιώνουμε σήμερα στους διαδρόμους της «προοδευτικής» παράταξης δεν είναι μια απλή εκλογική συντριβή, ούτε μια προσωρινή υποχώρηση των ιδεών. Είναι κάτι βαθύτερο, πιο σκοτεινό και σίγουρα πιο απογοητευτικό: είναι η οριστική θραύση του ηθικού κρυστάλλου. Είναι η στιγμή που το όραμα για την αλλαγή του κόσμου έγινε κουπόνι για μια θέση στο πάρκινγκ της εξουσίας.

Εδώ και μια επταετία, ένας ζοφερός μηχανισμός —ας μην τον βαφτίζουμε απλώς κυβέρνηση, είναι ένα πλέγμα συμφερόντων που θυμίζει τις πιο σκοτεινές περιόδους της δεξιάς παλινόρθωσης— έχει απλώσει τα πλοκάμια του πάνω από το σώμα της χώρας. Με μια χειρουργική ακρίβεια που θα ζήλευε και ο Μακιαβέλι, ολοκλήρωσε τη στρατηγική του 2012-2014, μετατρέποντας τους δημοκρατικούς θεσμούς σε σκιές του εαυτού τους.

Αυτό το καθεστώς δεν τρέφει αυταπάτες. Δεν επιζητεί την αγάπη του λαού, του αρκεί η συνενοχή ενός 25% του εκλογικού σώματος. Μιας μάζας που, με αντάλλαγμα την ψευδαίσθηση της σταθερότητας, προσφέρει τη σιωπή της. Η ανατροπή αυτού του σιδερένιου κλουβιού δεν θα έρθει από τους «καλούς διαχειριστές» με τα γυαλιστερά κοστούμια και τα ανούσια προγράμματα. Απαιτεί υποκείμενα από σάρκα και αίμα, έτοιμα να ματώσουν πάνω στις σκληρές γωνίες των πυρηνικών δομών του συστήματος. Αλλά πού είναι αυτοί οι άνθρωποι;

Εδώ αναδύεται το θλιβερό φαινόμενο του αριστερού μικροαστισμού. Ένας όρος που μπορεί να μοιάζει «μη δόκιμος» στα χαρτιά, αλλά είναι απόλυτα ακριβής στη ζωή. Πρόκειται για έναν νέο πολιτικό ανθρωπότυπο, έναν «άνθρωπο-αντίγραφο» που δανείζεται τη γλώσσα της Αριστεράς για να εξυπηρετήσει τις ανάγκες της Δεξιάς του συνείδησης.

Ο αριστερός μικροαστός είναι ο πολιτικός ιδιώτης που έχει μετατρέψει το κομματικό του ένσημο σε μετοχή. Δεν δρα για την τάξη του, αλλά για το βιογραφικό του. Αγωνιά για την προσωπική του καριέρα με την ίδια θέρμη που ένας έμπορος αγωνιά για το κλείσιμο της ημέρας.

Είναι ο άνθρωπος που μετακινείται από τον έναν σχηματισμό στον άλλον με την άνεση που αλλάζει κανείς πουκάμισο. Οι ιδεολογίες γι’ αυτόν δεν είναι βουνά που πρέπει να ανέβει, αλλά ετικέτες σε ράφια σούπερ μάρκετ. Αυτός ο τύπος πολιτικού τεχνοκράτη, που κάποτε αποτελούσε το σήμα κατατεθέν της φιλελεύθερης παράταξης και της «πλαστικοποιημένης» ηθικής του ΠΑΣΟΚ, έχει πλέον μολύνει και το τελευταίο οχυρό.

Το δράμα του ΣΥΡΙΖΑ δεν γράφτηκε στις κάλπες του 2023, αλλά στις αναβολές του 2019. Η ηττοπάθεια βαφτίστηκε «τακτική», η ολιγωρία «ωριμότητα» και η αμφιθυμία «δημοκρατικός διάλογος». Η ηγεσία, αντί να φυσήξει τον αέρα της ανανέωσης, επέλεξε την αποχώρηση, αφήνοντας τα κλειδιά της παράταξης σε επίδοξους διαδόχους χαμηλών πολιτικών αναστημάτων.

Άνθρωποι που βλέπουν την πολιτική ως μια σειρά από «events» και την κοινωνική αγωνία ως υλικό για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ανέλαβαν να οδηγήσουν το πλοίο. Το αποτέλεσμα; Μια θορυβώδης αυτοδιάλυση. Μια γιγάντωση του εγώ πάνω στα ερείπια του εμείς. Οι πολιτικοί αυτοί τεχνοκράτες, που θα συνοδεύουν κάθε επίδοξο αρχηγό στο «ταξίδι στο άγνωστο με βάρκα την ελπίδα», δεν ενδιαφέρονται για το αν η βάρκα έχει κουπιά. Τους ενδιαφέρει μόνο αν η κάμερα τους πιάνει από την καλή τους γωνία την ώρα του ναυαγίου.

Η μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία βρίσκεται σήμερα σε μια έρημο. Από τη μια, η παγωμένη αποτελεσματικότητα ενός καθεστώτος που δεν αστειεύεται. Από την άλλη, η ηθική κατάρρευση εκείνων που υποσχέθηκαν να το ανατρέψουν.

Παρατηρούμε πλέον μια μετάβαση από τη συλλογικότητα στις ατομικές στρατηγικές επιβίωσης. Το κόμμα δεν είναι πια ο «οργανικός διανοούμενος» της τάξης, αλλά ένα ξενοδοχείο ημιδιαμονής για φιλόδοξους καριερίστες. Οι αξίες έγιναν συναλλάγματα και οι ρήξεις έγιναν συμβιβασμοί κάτω από το τραπέζι.

Όσοι ακόμα ονειρεύονται, ας το καταλάβουν: Το πρόβλημα δεν είναι αν θα γίνουμε «πιο κεντρώοι» ή «πιο αριστεροί». Το πρόβλημα είναι αν θα ξαναγίνουμε άνθρωποι με ραχοκοκαλιά. Γιατί οι αριστεροί μικροαστοί και οι τεχνοκράτες της εξουσίας μπορούν να ταξιδέψουν παντού, αλλά δεν θα φτάσουν ποτέ πουθενά. Το ταξίδι τους είναι μια κυκλική διαδρομή γύρω από τον εαυτό τους, την ώρα που ο κόσμος έξω καίγεται και η Ιστορία μας κλείνει την πόρτα κατάμουτρα.

Καλό ξημέρωμα στη χώρα των λωτοφάγων. Ίσως αύριο το πρωί, η ανάγκη να θυμηθούμε ποιοι είμαστε να γίνει πιο δυνατή από την ανάγκη να φανούμε κάποιοι.