Νέα κοινοβουλευτική Ερώτηση προς την Υπουργό Πολιτισμού κα Λίνα Μενδώνη κατέθεσε η Βουλευτής Λακωνίας του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, Νάγια Γρηγοράκου, ζητώντας σαφείς απαντήσεις για το μέλλον της ανασκαφής στον Άγιο Βασίλειο Ξηροκαμπίου.

Η ανασκαφική έρευνα που διεξήχθη από το 2010 έως το 2020 από την Εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία έφερε στο φως τμήμα μυκηναϊκού ανακτορικού συγκροτήματος και ιδιαίτερα σημαντικά ευρήματα, μεταξύ των οποίων πήλινες πινακίδες σε Γραμμική Β γραφή που επιβεβαιώνουν τον διοικητικό χαρακτήρα της θέσης.

Ωστόσο, από το 2021 έως σήμερα δεν υπάρχει ενεργό ανασκαφικό πρόγραμμα. Σύμφωνα με προηγούμενη απάντηση του Υπουργείου, δεν είχε υποβληθεί νέο αίτημα συνέχισης των ερευνών, παρά τη διεθνή σημασία της θέσης και τη βαρύτητά της για την κατανόηση της μυκηναϊκής Λακωνίας.

Η κα Γρηγοράκου ζητά απαντήσεις για το:

• εάν έχει υποβληθεί νέο αίτημα συνέχισης της ανασκαφής,
• εάν υπάρχει συγκεκριμένος χρονικός ορίζοντας επανεκκίνησης,
• εάν το Υπουργείο έχει αναλάβει πρωτοβουλία για τον συντονισμό της συνέχισης της έρευνας,
• ποια μέτρα προστασίας έχουν ληφθεί για τα ήδη αποκαλυφθέντα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο:

Προς: Την Υπουργό Πολιτισμού, κα Λίνα Μενδώνη. 

Θέμα: Στάδιο εξέλιξης και προοπτική επανεκκίνησης των ανασκαφικών ερευνών στον Άγιο Βασίλειο Ξηροκαμπίου Λακωνίας

Ο αρχαιολογικός χώρος του Αγίου Βασιλείου στο Ξηροκάμπι Λακωνίας, κηρυγμένος ήδη από το 1966 και ενταγμένος σε ζώνη προστασίας, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες μυκηναϊκές θέσεις της χώρας. Η συστηματική ανασκαφική έρευνα που πραγματοποιήθηκε κατά την περίοδο 2010–2020 από την Εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία, υπό τη διεύθυνση της Επίτιμης Διευθύντριας Αρχαιοτήτων Αδαμαντίας Βασιλογάμβρου, έφερε στο φως τμήμα μυκηναϊκού ανακτορικού συγκροτήματος, καθώς και πρωιμότερα στρώματα, μεταξύ των οποίων το μεσοελλαδικό Βόρειο Νεκροταφείο και πρωτοελλαδικά κατάλοιπα. Ιδιαίτερης σημασίας υπήρξε η ανεύρεση πήλινων ενεπίγραφων πινακίδων σε Γραμμική Β γραφή, στοιχείο που προσδίδει στη θέση χαρακτήρα διοικητικού – ανακτορικού κέντρου και αναβαθμίζει τη σημασία της για την κατανόηση της συγκρότησης του μυκηναϊκού κόσμου στη Λακωνία.

Σε απάντηση της υπ’ αριθμ. 4168/26.3.2025 Ερώτησής μου, το Υπουργείο Πολιτισμού γνωστοποίησε ότι, μετά την ολοκλήρωση δύο διαδοχικών πενταετών εγκεκριμένων προγραμμάτων συστηματικής ανασκαφικής έρευνας (2010–2020), χορηγήθηκε με την υπ’ αριθμ. ΥΠΠΟ/9225/20.05.2021 απόφαση άδειας συνέχισης των ερευνών έως το έτος 2021. Σύμφωνα με τους όρους της απόφασης αυτής, τα κινητά ευρήματα μεταφέρθηκαν προς φύλαξη στις αποθήκες της αρμόδιας Εφορείας Αρχαιοτήτων Λακωνίας.

Το Υπουργείο επιπλέον ενημέρωσε ότι, μετά το πέρας της ισχύος της ανωτέρω άδειας, δεν έχει υποβληθεί νέο αίτημα συνέχισης της συστηματικής ανασκαφής από τον ερευνητικό φορέα, δηλαδή την Εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία. Τόνισε δε ότι παραμένει ευνοϊκά διακείμενο στη συνέχιση της έρευνας, εφόσον υποβληθεί σχετικό αίτημα σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο (ν. 4858/2021 και τις σχετικές κανονιστικές πράξεις για την αδειοδότηση συστηματικών ανασκαφών).

Παράλληλα, επισημάνθηκε ότι τα σημαντικότερα κινητά ευρήματα της συστηματικής ανασκαφής έχουν ενταχθεί στην εγκεκριμένη Μουσειολογική Μελέτη του Νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Σπάρτης και προβλέπεται να παρουσιαστούν στη μόνιμη έκθεσή του, στο πλαίσιο ανάδειξης του μυκηναϊκού πολιτισμού στη Λακωνία.

Δεδομένου ότι έχει πλέον παρέλθει σημαντικό χρονικό διάστημα χωρίς ενεργό ανασκαφική δραστηριότητα στη συγκεκριμένη θέση, η οποία έχει ήδη αποδώσει εξαιρετικά κρίσιμα δεδομένα για την πολιτική, διοικητική και οικονομική οργάνωση της μυκηναϊκής Λακωνίας,

Δεδομένου ότι η διακοπή μιας τόσο σημαντικής ανασκαφής δημιουργεί εύλογα ερωτήματα τόσο ως προς τη συνέχιση της επιστημονικής διερεύνησης όσο και ως προς την προστασία και διαχείριση των ήδη αποκαλυφθέντων αρχιτεκτονικών καταλοίπων,

Ερωτάται η κ. Υπουργός:

1. Έχει, από τον Απρίλιο 2025 έως σήμερα, υποβληθεί νέο αίτημα συνέχισης των συστηματικών ανασκαφικών ερευνών στον Άγιο Βασίλειο;
2. Υφίσταται προγραμματισμός ή συγκεκριμένος χρονικός ορίζοντας επανεκκίνησης της ανασκαφής;
3. Έχει αναληφθεί πρωτοβουλία από το Υπουργείο Πολιτισμού για συντονισμό με τον ερευνητικό φορέα, προκειμένου να διασφαλιστεί η συνέχιση της έρευνας;
4. Ποια μέτρα έχουν ληφθεί για τη συντήρηση, προστασία και φύλαξη των αποκαλυφθέντων δομικών καταλοίπων κατά την περίοδο μη ενεργής ανασκαφικής δραστηριότητας;

Η Ερωτώσα Βουλευτής
Παναγιώτα (Νάγια) Γρηγοράκου