Ερώτηση προς την Υπουργό Πολιτισμού, κα Λίνα Μενδωνη, κατέθεσε η Βουλευτής Λακωνίας με το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής, κα Νάγια Γρηγοράκου, με θέμα την αποτύπωση, καταγραφή και ανάδειξη του Γεφυριού Κοπάνου, καθώς και τη διερεύνηση συγκρότησης θεματικής πολιτιστικής διαδρομής στην κοιλάδα του ποταμού Ευρώτα.

Η κοιλάδα του Ευρώτα αποτελεί ένα πολυστρωματικό πολιτιστικό τοπίο, στο οποίο η φυσική γεωγραφία συνδέεται οργανικά με τη διαχρονική ιστορία της Λακωνίας. Στην περιοχή διατηρούνται τα κατάλοιπα του ιστορικού Γεφυριού Κοπάνου (ή Ίρη), ο ερειπωμένος βυζαντινός Ναός του Αγίου Δημητρίου και τμήματα του αρχαίου οδικού άξονα Μυστρά–Τεγέας, συγκροτώντας ένα ενιαίο σύνολο ιστορικών αναφορών και μνημονικών ιχνών.

Παρότι το γεφύρι δεν σώζεται ακέραιο, τα υπάρχοντα βάθρα του συνιστούν τεκμήριο παραδοσιακής γεφυροποιίας και αναπόσπαστο στοιχείο της ιστορικής τοπογραφίας της περιοχής. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχει πραγματοποιηθεί επίσημη τοπογραφική και αρχιτεκτονική αποτύπωση, ούτε έχει υπάρξει στοιχειώδης σήμανση και οργανωμένη ανάδειξη, γεγονός που οδηγεί σταδιακά τον χώρο σε περαιτέρω φθορά και αφάνεια.

Στην Ερώτηση επισημαίνεται ότι η ευρύτερη περιοχή θα μπορούσε να συγκροτήσει μια ήπια θεματική πολιτιστική διαδρομή κατά μήκος του Ευρώτα, συνδέοντας τα κατάλοιπα του γεφυριού, τον βυζαντινό ναό, τον αρχαίο δρόμο και το φυσικό τοπίο σε ένα ενιαίο μονοπάτι πολιτιστικής μνήμης. Μια τέτοια πρωτοβουλία, με ήπιες παρεμβάσεις καθαρισμού, διακριτική σήμανση, χαρτογραφική και ψηφιακή τεκμηρίωση, καθώς και ενδεχόμενη οπτική ανασύσταση του γεφυριού εκπαιδευτικού χαρακτήρα, θα μπορούσε να ενισχύσει τον ήπιο περιπατητικό και πολιτιστικό τουρισμό, την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση και την εκπαιδευτική αξιοποίηση της περιοχής.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις μαρτυρίες Ευρωπαίων περιηγητών του 18ου και 19ου αιώνα, οι οποίοι κατέγραψαν το γεφύρι και τη διαδρομή ως σημαντικό πέρασμα της λακωνικής ενδοχώρας, στοιχείο που επιβεβαιώνει τη διαχρονική παρουσία του στη συλλογική και ιστορική μνήμη.

Με την Ερώτησή της, η Βουλευτής ζητά από το Υπουργείο Πολιτισμού να προχωρήσει στην επίσημη αποτύπωση και καταγραφή των καταλοίπων του Γεφυριού Κοπάνου, στον καθαρισμό και την απαιτούμενη σήμανσή του, καθώς και να εξετάσει τη δυνατότητα συγκρότησης θεματικής πολιτιστικής διαδρομής στην κοιλάδα του Ευρώτα, μέσω υφιστάμενων ή μελλοντικών χρηματοδοτικών εργαλείων.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο: 

Προς: Την Υπουργό Πολιτισμού, κα Λίνα Μενδώνη
Θέμα: Αποτύπωση, καταγραφή και ανάδειξη του Γεφυριού Κοπάνου και διερεύνηση συγκρότησης πολιτιστικής διαδρομής στην κοιλάδα του Ευρώτα.

Η κοιλάδα του ποταμού Ευρώτα συνιστά ένα πολυστρωματικό πολιτιστικό τοπίο, όπου η φυσική γεωγραφία συνδέεται οργανικά με την ιστορική διαδρομή της περιοχής. Στην εν λόγω ζώνη διατηρούνται τα κατάλοιπα του Γεφυριού Κοπάνου (ή Ίρη), ιστορικής πέτρινης κατασκευής του 18ου αιώνα, από την οποία σώζονται τα βάθρα στις δύο όχθες του ποταμού, ο ερειπωμένος βυζαντινός Ναός του Αγίου Δημητρίου, καθώς και τμήματα του αρχαίου οδικού άξονα Μυστρά–Τεγέας.

Παρότι το Γεφύρι Κοπάνου δεν σώζεται ακέραιο, τα υφιστάμενα αρχιτεκτονικά του κατάλοιπα αποτελούν τεκμήριο παραδοσιακής γεφυροποιίας και αναπόσπαστο στοιχείο της ιστορικής τοπογραφίας της περιοχής. Η απουσία επίσημης τοπογραφικής και αρχιτεκτονικής αποτύπωσης, συστηματικής καταγραφής και βασικής ενημερωτικής σήμανσης καθιστά τον χώρο ευάλωτο σε περαιτέρω φθορά και υποβάθμιση, καταδικάζοντάς τον ουσιαστικά στη λήθη.

Ωστόσο, η ευρύτερη περιοχή θα μπορούσε να αποτελεί ενιαίο πολιτιστικό σύνολο και πεδίο ανάπτυξης μιας ήπιας θεματικής πολιτιστικής διαδρομής κατά μήκος του Ευρώτα, η οποία θα συνέδεε τα κατάλοιπα του γεφυριού, τον βυζαντινό Ναό του Αγίου Δημητρίου, τον αρχαίο δρόμο Μυστρά–Τεγέας και τη φυσική κοίτη του ποταμού σε ένα συνεκτικό μονοπάτι πολιτιστικής μνήμης. Μια τέτοια προσέγγιση, με ήπιες παρεμβάσεις καθαρισμού, διακριτική σήμανση με χρήση τοπικών υλικών, ενημερωτικές πινακίδες με χαρτογραφική αποτύπωση και ψηφιακή τεκμηρίωση, καθώς και ενδεχόμενη οπτική ανασύσταση του γεφυριού μέσω μακέτας εκπαιδευτικού χαρακτήρα, θα επέτρεπε στον επισκέπτη να βιώνει ενιαία την ιστορία, τη φύση και τη διαχρονία του τόπου.

Άλλωστε, το ίδιο το γεφύρι του Κοπάνου και η ευρύτερη διαδρομή κατά μήκος του Ευρώτα καταγράφονται ήδη σε μαρτυρίες και περιγραφές Ευρωπαίων περιηγητών του 18ου και 19ου αιώνα, οι οποίοι αναφέρονται τόσο στην εντυπωσιακή λιθόκτιστη κατασκευή όσο και στη σημασία του περάσματος ως βασικού οδικού συνδέσμου της λακωνικής ενδοχώρας, στοιχείο που τεκμηριώνει τη διαχρονική του θέση στη γεωγραφία και τη μνήμη του τόπου.

Δεδομένου ότι η προστασία  της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε ακέραια σωζόμενα μνημεία, αλλά εκτείνεται και σε αρχαιολογικούς χώρους, ιστορικούς τόπους και πολιτιστικά τοπία, καθώς και σε στοιχεία που συγκροτούν την ιστορική φυσιογνωμία ενός τόπου,

Δεδομένου ότι η ανάδειξη της εν λόγω περιοχής θα μπορούσε να συμβάλει ουσιαστικά στην ενίσχυση του ήπιου πολιτιστικού και περιπατητικού τουρισμού, στην περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση γύρω από το οικοσύστημα του Ευρώτα και στην εκπαιδευτική αξιοποίηση της περιοχής, 

Ερωτάται η κ. Υπουργός:

1. Σκοπεύετε να προχωρήσετε σε τοπογραφική και αρχιτεκτονική αποτύπωση και καταγραφή των καταλοίπων του Γεφυριού Κοπάνου, καθώς και στον καθαρισμό του και την απαιτούμενη σήμανση; 
2. Σκοπεύετε να εξετάσετε τη δυνατότητα συγκρότησης θεματικής πολιτιστικής διαδρομής στην κοιλάδα του Ευρώτα, μέσω υφιστάμενων ή μελλοντικών χρηματοδοτικών εργαλείων;

Η Ερωτώσα Βουλευτής

Παναγιώτα (Νάγια) Γρηγοράκου